Du har en nettleser som vi ikke støtter. Les om godkjente OS/nettleserversjoner

Hopp til hovedmeny Hopp til innholdet

Gynekologisk undersøking

Ei gynekologisk undersøking (GU) er ei undersøking av dei kvinnelege kjønnsorgana.

Foto: Haukeland universitetssjukehus

Det er aktuelt med gynekologisk undersøking dersom du har symptom eller plagar frå underlivet. Undersøkinga blir gjort for å vurdere, greie ut eller avkrefte mogeleg sjukdom. I samband med undersøkinga kan ein ta celleprøve av livmorhals, bakteriologiprøvar og prøvar av vev.

Alle kvinner mellom 25 år og 69 år, bør ta celleprøve frå livmorhalsen regelmessig.

Ein tek òg gynekologisk undersøking i samband med fødsel. Då gjer ein det for å undersøkje om livmorhalsen – som i samanheng med fødsel blir kalla mormunn – har starta modningsprosessen som teikn på at fødselen er i gang. Under ei gynekologisk undersøking på dette stadiet, kan jordmor/lege kjenne kor barnet er i fødselskanalen.

Førebuing til gynekologisk undersøking

Det krev ingen spesiell førebuing av deg når du skal til ei gynekologisk undersøking. Om du skal ta celleprøve under undersøkinga, er det ein fordel om du ikkje har menstruasjon.

Gruer du deg til å ta ein gynekologisk undersøking? Har du vonde opplevingar frå tidlegare, til dømes negative opplevingar knytt til seksualitet eller overgrep? Då kan du gi beskjed om dette til legen før undersøkinga, slik at de saman kan lage ein plan for å gjennomføre undersøkinga på ein måte som er best mogeleg for deg.

Kva skjer under ei gynekologisk undersøking?

Ei gynekologisk undersøking blir som regel gjort i ein gynekologisk stol. Du må kle av deg alle klede på underkroppen før du sit deg i stolen. Under undersøkinga ligg du på rygg med beina i beinhaldarane. Jordmor, lege eller sjukepleiar vil sitje eller stå mellom beina dine.

For å kunne utføre undersøkinga, brukar legen eit spekulum for å kunne sjå inn i skjeden. Eit spekulum er eit instrument av stål som liknar på eit andenebb. Spekulumet blir ført forsiktig inn i skjeden, og legen får ein god oversikt over skjeden og livmorhalsen din, og kan òg ta nødvendige prøvar. Deretter blir spekulumet fjerna, og legen vil då ofte undersøkje underlivet ditt med handa. Ved hjelp av to fingrar i skjeden og den andre handa på magen, kan legen undersøkje eggstokkane og livmoren din.

Det kan vere aktuelt å ta ein ultralydundersøking av dei indre kjønnsorgana (livmor og eggstokkar) i samband med ei gynekologisk undersøking. Då blir det brukt ein utralydprobe som er ein tynn «stav», og denne blir forsiktig ført inn i skjeden.

Er det vondt?

Ei gynekologisk undersøking er sjeldan vondt, men nokon kvinner syns undersøkinga er ubehageleg. For at undersøkinga skal gå best og raskast mogeleg, er det viktig at du og den som undersøkjer deg samarbeider.

Din viktigaste oppgåve er å gi den som undersøkjer deg informasjon undervegs dersom du føler ubehag eller smerte. Eit godt råd er å prøve å slappe av og puste roleg under undersøkinga.

Kor lang tid tar undersøkinga?

Ei gynekologisk undersøking kan vare i alt frå to til ti minuttar.

Resultat av undersøkinga

Legen vil som oftast kunne fortelje deg med ein gong kva undersøkinga har vist. Svar på prøvar som blir teke, kan ta alt frå eit par dagar til nokon veker, avhengig av kva slags prøvar det er. Svara blir som regel sendt til tilvisande lege, som regel fastlegen din. Du må da ta kontakt med fastlegen din for å få svara, om ikkje anna er avtalt.