Du har en nettleser som vi ikke støtter. Les om godkjente OS/nettleserversjoner

Hopp til hovedmeny Hopp til innholdet

Igangsetjing av fødsel

Nokon gonger må fødselen bli sett i gang. ​Det er legen som bestemmer kva slags metode som er best å bruke for å framskunde fødselen. Dei ulike metodane for igangsetjing av fødsel er modning av livmorhalsen og å stimulere rier.

Noen ganger må fødselen settes i gang. Her sjekker en sykepleier en gravid kvinne.

Foto: Haukeland universitetssykehus

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​Under ein graviditet har livmorhalsen din ein fast konsistens, og er noen centimeter lang. Livmorhalsen modnar etter kvart som tida for fødsel nærmar seg, noko som inneberar at den blir kortare, meir blaut og kjem lenger ned i skjeden. Livmorhalsen begynnar og opne seg. I samband med fødsel, brukar jordmor og lege å kalle livmorhalsen for mormunn.​ 

​For å avgjere korleis vi kan setje i gang fødselen din må helsepersonell gjennomføre ei gynekologisk undersøking av deg. Dei kjenner då etter om modningsprosessen har starta. Dei graderer funna ved undersøkinga etter ein skala kalla Bishop score. Ved Bishop score blir livmorhalsen vurdert i høve til opning, lengde og konsistens. Etter undersøkinga kan vi bestemme kva metode som er best å bruke for å setje i gong fødselen.​

 

Modning av livmorhalsen

​Desse metodane brukar vi når undersøkinga av livmorhalsen viser at den ikkje er moden og klar for fødsel. For å oppnå modning av livmorhalsen, kan vi velje mellom to ulike måtar:

  • ved bruk av kateter

  • ved bruk av hormon​

Modning av livmor​​​​​​​​halsen ved bruk av hor​​mon

Metoden skjer ved at ein stikkpille blir sett inn i skjeden. Om livmorhalsen din er umoden i det vi startar modningsprosessen, må du vere innstilt på at det kan ta tid før fødselen er i gong. Det kan ta alt frå ein til tre dagar, og i nokon tilfelle lenger.​

Framgangsmåte:

  • Barnets hjartelyd, aktivitet og bevegelser blir registrert ved CTG/sparketest – som tek om lag ein halv time. Har du samantrekningar eller rier, blir desse også registrert.

  • Stikkpillen som inneheld det ristimulerande hormonet, blir lagt inn i skjeden.

  • Du må du liggje i ro i om lag ein time etter at du har fått stikkpillen, så den ikkje fell ut.

  • Stikkpillen vil løyse seg opp, hormonet blir frigjort og stimulere riene dine.

  • Om ikkje fødselen kjem i gong, gjer helsepersonellet ei ny vurdering etter 6 timar. Dei tek ein ny sparketest og gir deg ein ny stikkpille. Dette kan ein gjenta fleire gonger.

​Vanlegvis vil du få hyppige, korte ”smårier” 1–6 timer etter at du har fått stikkpillen. Desse kan vedvare i nokon timer, for så å forsvinne heilt. Hos nokon kvinner utviklar ”småriene” seg til fødselsrier. Vi ser at gravide kvinner responderar svært forskjellig på stikkpillen med hormon.​

Modning av livmorhalsen ved hjelp av kateter (Fole​ykateter)

Foleykateter er ein mjuk gummislange som vi vanlegvis bruker til å tappe urin frå urinblæra (kateterisering). Vi kan og bruke den til å modne livmorhalsen. Kateteret leggast inn opp gjennom livmorhalsen og ligg der i eit døgn.

Framgangsmåte:

  • Det vært teke ein sparketest (CTG) - ein registrering av hjartelyd og aktivitet/bevegelse hos barnet ditt - før og etter at kateteret er satt på plass. Sparketesten tek om lag ein halv time.

  • Det er legen som sett kateteret på plass. Det er alltid en jordmor saman med legen når dette gjerast.

  • Når legen set inn kateteret, ligg du på ein vanleg gynekologisk undersøkingsstol/benk.

  • Før kateteret blir sett inn i livmorhalsen din, vil legen vaske skjedeinngangen med ein desinfiserande væske.

  • Når kateteret er på plass, innanfor den indre mormunnen, blir det sprøyta sterilt saltvatn inn i kateteret. Vatnet får tuppen av kateteret til å utvide seg. Dette er for at kateteret ikkje skal falle ut. Vi festar den ytre delen av kateteret til låret ditt med plaster.

  • Trykket frå kateteret fører til at du frigir hormonet prostaglandin, som er med på å framskunde modninga av livmorhalsen.

  • Når kateteret er på plass kan du dra heim, dersom det ikkje er andre grunnar hos deg eller barnet som gjer at de må ligge til observasjon. Du kan vere heime i om lag 24 timar etter innsettinga.

  • Kort tid etter at kateteret er sett inn, kan du få ein del samantrekningar i livmora. Hos nokon kan desse opplevas som smertefulle. Desse samantrekningane varierer i intensitet og styrkje. Hos nokon sluttar samantrekningane etter ein time, men hos andre kan dei vare over fleire timar.​

  • Det er ikkje uvanleg at det kjem utflod blanda med litt blod frå skjeden etter innsettinga av kateteret.

Kva skjer vidare?

  • Hos mange fell kateteret ut før dei 24 timane er gått. Du treng ikkje ta kontakt med sjukehuset av den grunn.

  • Du skal møte på fødeavdelingen til avtalt tid. Om du får rier eller fostervatnet går, skal du kontakte sjukehuset.

  • Kva skjer når livmorhalsen er moden for fødsel?

  • Når livmorhalsen er moden for fødsel, starter fødselsriene spontant.​

Dersom du framleis ikkje har fått fødselsrier, forsøker vi andre metodar for å setje i gong fødselen. Det kan være å stikke hol på fosterhinnane så fostervatnet renn ut. Ein kan og prøve eit anna hormon som stimulerer rier. Dette blir gitt i form av det vi kallar drypp intravenøst (direkte i blodet).​​

Stimulere rier

​Om undersøkinga viser at livmorhalsen er moden, prøver vi å setje i gang fødselen ved å gjere ristimulerande tiltak.

Vi kan velje to ulike måtar for å starte riene:

  • ved å stikke hol på fosterhinna for å få fostervatnet til å renne ut

  • ved å gi eit ristimulerande hormon i form av «drypp». Drypp blir gitt intravenøst (i blodet).

Drypp for å stimulere rier

Når livmorhalsen har blitt kort, mjuk og eventuelt har starta å opne seg, blir som regel drypp valt som metode for å setje i gong fødselen.

Innlegging av ​​veneflon

Jordmor legg inn ein veneflon (eit tynt plastrøyr) i ein av blodårane oppå handa di. Veneflonen blir festa godt med eit plaster, slik at du kan bruke handa som vanleg. Via veneflonen får du tilført eit ristimulerande hormon kalla Oxitocin. Oxitocin stimulerer livmora til å trekkje seg saman og fører til rier.

Ein startar med låg dose og trapper gradvis opp mengda til du får rier som opnar livmorhalsen, og får fødselen i gong. I samband med igangsetjing av fødsel med Oxitocindrypp, blir det ofte laga eit hol i fosterhinna for å få vatnet til å renne ut. Dette kallast ein amniotomi. Dette vil også stimulere til rier og kan fremje fødselsprosessen.

Dei fleste må ha drypp tilkopla heilt til barnet er fødd. Men det hender også at dryppet kan reduserast og eventuelt fjernast fordi kroppen sjølv tek over produksjonen av Oxitocin og riene kjem i gong.

Før ein sett i gong fødselen, vil du få eit klyster for at du skal få tømt tarmen din. Det er gunstig å ha tom tarm under sjølve fødselen og nokon gonger kan klyster stimulere riaktivitet.​

Når du får drypp overvakar helsepersonellet barnets hjarteslag og din riaktivitet nøye. Du blir derfor kopla til et CTG apparat, som registrerer hjarteslaga, bevegelse og aktivitet hos barnet.

Nokon gonger kjem ikkje riene i gong sjølv om du får drypp, og då kan det vere aktuelt å avslutte behandlinga. Nokon kvinner får eigne rier etter at ein har stengt av dryppet, men om ikkje det skjer, vil ein vurdere nytt drypp etter nokre timar eller ein dag.​

Ta fosterv​atnet for å stimulere rier

Å ta fostervatnet blir kalla ein amniotomi. For å fremje fødselsprosessen vil lege eller jordmor nokon gonger lage eit hol i fosterhinna for å få vatnet til å renne ut. Dette vil som oftast stimulere til rier og kan derfor fremje fødselsprosessen. Ein amniotomi blir gjort ved at ein bruker ei ​lita plastkrok til å lage eit hol i fosterhinnene, for å få vatnet til å gå. ​